Tema1. UIA 2005 İSTANBUL: XXII. Dünya Mimarlık Kongresi
Uluslararası Mimarlar Birliği (UIA), 100'e yakın ülkede toplam bir milyondan fazla mimarı temsil eden, tüm dünyadan meslek örgütleri arasında işbirliği ve etkileşimi sağlayan en önemli örgütlenmedir. 1948 yılından bugüne her 3 yılda bir düzenlenen Dünya Kongreleri, mimarlık, kent ve çevreye ilişkin güncel konuların ele alındığı meslek platformlarıdır. Faaliyet alanının genişliği ve katılımcı sayısıyla Birleşmiş Milletler Habitat Konferansından sonra gelen UIA Kongrelerine, yan programlarıyla bir haftayı geçen bir süre için günde ortalama 7,000 kişi katılmaktadır. UIA'nın XXII. Kongresi Türkiye Mimarlar Odası'nın evsahipliğinde, 3-7 Temmuz 2005 tarihleri arasında İstanbul'da yapılacaktır.

2. Kongre Teması
UIA 2005 İstanbul Kongresi, mimarlığın küresel gündemini KENTLER: MimarlıkLARın Pazaryeri teması altında tartışmak için toplanacak. Tema, meslek için son derece doğal ama bir o kadar da çelişkili ve gerilimli bir kavramı temel almakta. Bir metafor olarak "Pazaryeri" hem olumlu hem de olumsuz çağrışımlar içerir. Olumlu yönleri çoğulculuk, çeşitlilik içinde birlik, eşit koşullarda yarışma, dayanışma içinde rekabet ve şenlikli bir ortamı akla getirir. Olumsuz yanı ise, aynı zamanda "pazarlama"yı da içermesi nedeniyle, bezirganlığı, metalaşmayı, vahşi tüketiciliği ve karmaşayı işaret edebilmesidir.

Kongre teması, tüm çağrışımlarıyla kentlerin kültürel ve ekonomik boyutlarını gündeme getiriyor: piyasa, sermaye, yatırım ve değişim-etkileşim. Elle tutulur, gözle görülür bir kültürel sermaye olan mimarlık, en somut cisimlenişini ve yoğunlaşmasını kentlerde bulur. Paha biçilmez bir kaynağın pazaryerleri olan kentlerin, dikkatli bir tasarım ve yönetim gereksinimi kendini giderek daha çok hissettirmektedir. Günümüzde kentlerin inşaatı ve onarımı için ayrılan (ulusal yatırımların yarıdan fazlasına eş) devasa kaynaklara rağmen sonuç ortadadır. Bilgi, yaratıcı düşünce ve sosyal adalet eksikliği yüzünden ortaya çıkan genellikle, düşük nitelikli yaşama ve çalışma çevreleri olmaktadır. Kentlerin inşası ve bakım-onarımına ilişkin yeni görevler karşısında mesleğin mücadelesi, mimarlığın sanat ile bilim arakesitinde ve toplumsal sorumlulukla yüzleşik karma disipliner kimliğinde aranabilir.

3. Kongrenin Kurgusu ve Hedef Kitlesi
'Pazaryeri' kavramı, her tür düşünce alışverişinin yapıldığı bir 'forum' anlamıyla, kongrenin içeriği kadar kurgusunu da biçimledi. İstanbul'un 'Kongre Vadisi'nde gerçekleşecek olan etkinlikler, halka açık etkileşim ortamlarına olanak tanıyacak şekilde planlanıyor. Kongrenin amacı, kentlerin konuya ilişkin tüm yönleriyle ele alınacağı bir forum ortamı sağlamak; kentlerin karar verici, üretici ve tüketici kesimleri arasında iletişim kurulmasına çalışmaktır. Kongreye, dünya kentlerini kültürel ve ekonomik boyutlarıyla tartışmak üzere, mimarlık kuramı ve uygulamasının yanısıra farklı disiplin ve mesleklerden geniş katılım bekleniyor. Mimarlığın yakın işbirliği yaptığı planlama, tasarım ve mühendislik meslekleri ile toplum ve çevre bilimlerinden ilgili kişiler, kurumlar, öğrenciler; kentler üzerine düşünen, üreten tüm sanatçılar, aydınlar, yazarlar ve gazetecilerle birlikte, 2005 yazında İstanbul'da buluşmaya davet ediliyor.

4. Kongrenin Misyonu
2005 yılında İstanbul'da toplanacak olan XXII. UIA Kongresi'nin Bilim Komitesi, dünya mimarlarının biraraya gelişini mimarlığın küresel gündemini gözden geçirmek için bir fırsat olarak görmektedir. Dünya mimarlığının son dönemlerdeki gündemleri, kültürel ve biyo-çeşitliliği insanlığın temeli olarak gören sürdürülebilir gelişme kavramı üzerinde yoğunlaştı. Doğal afetler ve küresel şiddet karşısında bireysel dünyaların savunmasızlığı ortadadır; tekil yerküremiz üzerinde giderek artan küresel risklerden kimsenin muaf olamadığının bugün daha çok bilincindeyiz. Küresel tehditlerin ayrım gözetmeden herkese yönelik olduğunun kavranmasıyla, günümüzün ütopik tezleri artık ekoloji ve demokrasi kavramları etrafında şekilleniyor. Günümüzde "ütopist ekolojik demokrasi" fikrinin ortaya çıkışı, yeni bir modernizm anlayışının özü olarak görülmekte.

Mimarlık bu tartışmaya nasıl katılıyor? Dar görüşlü kararların ve sorumsuz yapı pratiklerinin yol açtığı ekolojik yıkım, moral çöküntü ve estetik fukaralık karşısında, mimarlık disiplini ve mesleği daha güçlü tavırlar almaya zorlanmaktadır. Hedeflenen değerler ile yaşanan gerçeklik arasındaki farkın boyutları, mimarlığı giderek daha eleştirel bir konuma çekmiş bulunuyor; denetimi dışında gelişen olumsuzlukların yanısıra, mimarlık kendi iç sorunlarını ve performansını da açıklıkla tartışabilmekte.

UIA 2005 İstanbul Kongresi, dünya mimarları için başarılarını ve hatalarını, direnişlerini ve boyun eğişlerini, deneyim ve öngörülerini açıklıkla paylaşabilecekleri bir forum ortamını sağlama girişimidir. Dünya mimarları, düşüncelerini bu kongre için tasarlanmış bir 'pazaryeri' kurgusu içinde paylaşacaklar, farklı coğrafya ve kültürlerin önceliklerini ortak bir zemine taşıyacaklar. Hayatın mekanlarını kuran bir mesleğin bilinci içinde, Kentlerin karar vericileri, üreticileri ve tüketicileriyle yeni bağlar kurmak için çaba gösterecekler.

Kongrenin tematik yapısı, etkileşim ve değiştokuş mekanlarının muhteşem geleneklerinden esinlenmiştir. Eski zaman tüccarlarının dayanışma içinde farklılık, çeşitlilik, serbestlik imgelerini taşıyan çarşı-pazar yerleri, ortak çıkar ve sorumluluklar doğrultusunda karşılıklı diyalogu ve düşüncelerin özgürce dolanımını akla getirir. Öte yandan, açık ya da kapalı, yerel ya da küresel, gerçek ya da sanal olsun, bu pazaryeri metaforunun insan ilişkilerini metalaştıran egemen piyasa düzenlerine yönelik keskin eleştiri ve gözlemleri de yoğunlaştırması beklenmelidir.


TEMATİK BÖLÜMLER
Kongre programı şu temalar etrafında tasarlanmıştır: 1) Yaşasın Dünya Kentleri, 2) Kentlerde Mimarlık ve Yaşam, 3) Kentlerin Mimarisi, 4) Meslek ve Eğitimin Kentle Yüzleşmesi.

1. "YAŞASIN DÜNYA KENTLERİ"
Kongrenin ilk günü, UIA Başkanı Jaime Lerner tarafından başlatılan dönem temasına ayrılacak: "Yaşasın Kentler" programıyla hedeflenen, "insan yaşamını iyileştirmeye ve kentlerin buluşma, yaratma ve dayanışma mekanları olarak yeniden kazanımına yönelik projeler." 'Pazaryeri' metaforu, kentleri tüm etkinliklerin ve mimari ortamlarının buluşma yeri olarak kavrayışıyla, sunulacak proje ve bildirileri tartışmak için uygun bir çerçeve oluşturacak.

1.1. Kentler: MimarlıkLARın Pazaryeri
- Küresel Pazarda Kentler ve Mimarlık -- Açık ve Kapalı, Gerçek ve Sanal Pazarlar
- Kentlerde Homojenlik ve Çeşitlilik: Kültürel Çoğulculuk, Kendiliğindenlik ve Karmaşa
- Dünya Kentleri Arasında Etkileşim: Alışveriş, Bağlantı ve Etkiler
- Mimarlık: Zamanın Yüzü -- Kültürün Aynası -- Yer ve Zaman Kültürlerinin Biraradalığı
- Yerel Modernizmler ve Küresel Vernaküler

1.2. UIA Proje Yarışması 2004: "Yaşasın Kentler"
a. Dünyadan "Kentsel Akapunktur" Örnekleri
UIA Uluslararası Yarışma Projeleri ve Uygulanmış Örnekler

b. Yarışma Sonrası: Tanımlar ve Sınırlar
- 'Şehir' ve 'Kent' -- 'Kent' ve 'Yerleşme' -- 'Kent' ve 'Banliyö' -- 'Kentsel' ve 'Kırsal'
- Kent ve ve Köye Yeniden Bakış -Yeni Çağda Kentsel ve Kırsal
- Şehir ve Taşra -- Merkez ile Varoş -- 'Kapılı Yerleşimler': Anti-Kent
- ...

2. KENTLERDE MİMARLIK VE YAŞAM
Kongrenin ikinci günü, dünya kentlerini inceleyecek. Dünya mimarları, içinde yaşadıkları, çalıştıkları, düşledikleri kentlerin mimarisi ve gündelik yaşamı üzerine gözlem ve öngörülerini paylaşmaya davetliler. Sunuşlar 'Sermaye' kavramı etrafında gelişecek; sözcüğün kültürel ve ekonomik çağrışımlarının yanısıra, İngilizce 'capital' sözcüğüyle eşsesli olan 'büyükharf' ve 'başkent' anlamlarından da yola çıkılarak, küresel etkileşim çağında dünya kentleri tartışmaya açılacak.

2.1. Mimarlık: "Sermaye"
- Kültürel Yatırım Olarak Mimarlık -- Mimarların Entelektüel Mülkü
- Kent ve Sermaye -- Kentlerde Ekonomik ve Sosyal Eşitlik
- Dünyanın ve Ülkelerin Kültür Başkentleri -- Kentler için Katılım ve Ortaklık
- Sermayenin Mimarisi … Büyük Harflerle Mimarlık... Başkentler için Mimari

2.2. Kentlerin Zaman Görüntüleri: Geçmiş, Bugün, Gelecek
- Tarihi Kentler -- Ünlü Kentler - Hayali Kentler
- İnşa Halindeki Kentler -- Yıkım Altında Kentler -- Onarılmış Kentler
- Afete Maruz Kentler -- Savaş Yıkımı Kentler -- Canlandırılmış Kentler
- Eko-Kentler -- Tahripkar Kentler -- Kendini Onaran Kentler
- Güvenli Kentler -- Güvensiz Kentler -- İyileştirilmiş Kentler -- Uyumlu / Uyumsuz Kentler
- Düzenli Kentler -- Kaotik Kentler -- Durgun Kentler
- Küçülen Kentler -- Genişleyen Kentler -- Bölünmüş Kentler
- Yegâne Kentler -- Anonim Kentler -- Düşsel Kentler -- Bunaltan Kentler
- Sade Kentler -- Karmaşık Kentler -- Zor Kentler -- Okunaklı Kentler
- Küresel Kentler -- Metropoliten Kentler -- Megakentler
- Yeni Doğan Kentler -- Yaşayan Kentler -- Ölü Kentler
- Geleceğin Kentleri... Kentlerin Geleceği
- ...

3. KENTLERİN MİMARİSİ
Kongrenin üçüncü günü kentlerin yapımına yoğunlaşacak: kentsel alanın planlanış biçimleri, tasarımı ve mühendisliği, kentlerin inşası ve bakım-onarım sorunları. Mimarlık ile kentin ilişkisi, mimarlık kültürü ve mesleğini etkileyen 'piyasa' işleyişleri açısından irdelenecek.

3.1. Mimarlık, Kent ve Piyasa
- MimarlıkLARın Pazaryeri Olarak Kentler -- Mimarlığın Açık ve Kapalı Pazarları
- Yerel ve Küresel Pazarlarda Mimarlık Hizmeti ve
- Meta Olarak Mimarlık -- Mimarlığın Tüketimi -- Kentlerin Üretimi
- Meslek için Piyasa ... Piyasa için Meslek ... Piyasa Değerlerine Teslimiyet ve Direniş

3.2. Kentlerin Tasarımı, İnşası ve Bakım-Onarımı
a. Kentsel Koruma ve Yenileme
- Eski ve Yeni -- Gelenek ve Yenilik -- Mekansal Bütünleşme
- Yer ve Bellek -- Kentsel Kimlikte Değişimler
- Savaş ve Afet Koşullarında Dünya Kültür Mirasının Korunması
- Geçmişin Geleceği … Günümüzün Geçmişi … Gelecek için Bugün

b. Kentsel Ekoloji
- Yeşil Hareket -- Yeşil Devrim -- Kaynakların Sakınımı
- Geridönüşüm -- Yapı Malzemesinin Yeniden Kullanımı -- Uyarlanabilir Tasarım
- Uygun ve Duyarlı Teknolojiler ... Ekolojik Etik

c. Kentlerde Konut
- Evsizlerin Barınması -- Ayrıcalıksız Kesimlere Konut -- 'Diğerleri' için Konut
- Mimarsız Konut -- Kullanıcı Katılımı -- Esnek Konut
- Karışık Kullanım Programları -- Kentsel Yoğunlaştırma için Konut
- Yaşanabilirlik ve Niteliğin Eşikleri -- Yararın ve Mükemmelliğin Paylaşımı

d. Kent Mühendisliği, Planlaması ve İşletimi / Yönetimi
- Yerleşimlerin Rehabilitasyon ve Yönetişimi -- Bilgi Çağında Kentleşme
- Risklere Karşı Sakınım Planlaması -- Afet Zararlarının Azaltılması
- Kentsel Yaşamın Canlanması için Kamusal Tasarım
- Yeniden Kentleşme … Yeniden Yapılanma … Yeniden İnşaat … Yeniden Mimarlık
- ...

4. MESLEK VE EĞİTİMİN KENTLE YÜZLEŞMESİ
Kongrenin dördüncü günü UIA'nın dünya mimalığı üzerine öngörülerinin uygulanabilmesine yönelik meslek politikaları ve eğitim programlarına odaklanacak. Tasarım etkinliği ve mesleki hizmetlerin değişen doğası, mimarın kentlerin inşası ve onarımındaki rolü çerçevesinde irdelenecek.

4.1. Mimarlık Mesleği ve Eğitiminin Yeni Biçimleri
- Tasarım, Planlama ve Mühendislik Alanlarında Kent
- Mimari Disiplinlerin Bütünleşmesi -- Mesleklerarası Diyalog
- Mimari Hizmetlerin Küreseleşmesi: Yapı Sektörü ve Tasarımın Doğası Üzerindeki Etkileri
- Meslek Etiği -- Karşılıklı Saygı ve Hakların Korunması -- Mimarlık Politikası
- Kentsel Çevrede Tasarım Özgürlüğü ve Sorumluluk
- Düşünceler ve İmgeler Piyasasında Tasarımı Öğrenmek / Öğretmek
- Kenti Anlamak … Kentten Öğrenmek … Kenti Öğretmek

4.2. Mimarlığın Küresel Gündemi Üzerine Dünya Mimarlarının Bildirgesi
- Kültürel ve Ekolojik Çeşitlilik: Mimarideki Karşılıkları
- Herkes İçin Mimarlık -- İnsan Hakkı Olarak Çevre Niteliği
- Kültür Talanına Karşı Uluslararası Antlaşmalar
- Küresel Gereksinim Olarak Mimarlık -- Küresel Direniş için Mimarlık
- ...

MİMARLAR ŞEHİRLERİ GERİ İSTİYOR!